یکی از عوامل خطرآفرین برای افزایش بیماری­های قلبی- عروقی و دیابت، چاقی است. وقتی گفته میشود شخصی چاق است نشان دهندۀ این است که میزان چربی او از حد طبیعی فراتر است. عوامل مختلفی در افزایش چاقی بدن مؤثر هستند که مهمترین آنها شیوۀ زندگی، وراثت و محیط اجتماعی هستند. بسیاری از مردم بیش از رفع احتیاجات فیزیولوژیک بدن خود غذا میخورند. انرژی اضافی که از این طریق وارد بدن میشود به شکل چربی ذخیره میشود.

پیشرفت فناوری، شیوۀ زندگی افراد را به سوی بی­تحرکی تغییر داده است. در واقع زندگی برای انسان­های امروز آسان­تر شده است و کارهایی که پیشتر با نیروی عضلانی انجام میشده است اینک به صورت ماشینی انجام میشود، بنابراین برای برخورداری از وزن مطلوب و تناسب اندام باید شیوۀ زندگی را به گونه­ای تغییر داد که انرژی دریافتی بدن کمتر شود و انژی اضافی آن نیز به مصرف برسد.

افراد چاق بیشتر در معرض خطر بیماری­های قلبی- عروقی، اختلال در میزان چربی خون، پرفشاری خون، انواع دیابت، انسداد ریوی، استئوآرتریت و انواع بخصوصی از سرطان قرار دارند. شیوع چربی خون زیاد، پرفشاری خون و دیابت در افراد مبتلا به اضافه وزن سه برابر بیشتر از افراد فاقد اضافه وزن میباشد.

واژه­های چاقی مردانه و چاقی زنانه به قرارگیری چربی بیش از حد بدن عمدتاً در بالاتنه (مردانه) یا پایین تنه (زنانه) گفته میشود. چاقی مردانه (سیب شکل) بیشتر مخصوص مردان و چاقی زنانه (گلابی شکل) بیشتر ویژه زنان است. با وجود این، برخی مردان ممکن است چاقی زنانه و برخی زنان ممکن است چاقی مردانه داشته باشند.

افراد با چاقی “مرد نما” بیشتر مستعد پذیرش اثرات متابولیکی چاقی هستند و زمینۀ بیشتری برای ابتلا به دیابت، فشار خون، سکته مغزی و بیمارهای قلبی دارند.

علل متعددی در بروز چاقی و ابتلا به اضافه وزن نقش دارند و گفته می­شود که چاقی در اثر یک یا چند عامل زیر ایجاد می­شود:

بی­تحرکی و عدم فعالیت ورزشی
عوامل ارثی و ژنتیکی
عوامل متابولیکی
عوامل فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی
نوع نژاد
عوامل روحی و روانی
نوع تغذیه

استفاده از رژیم غذایی رایج­ترین روش برای درمان چاقی است. اما بسیاری از تحقیقات گزارش کرده اند؛ دو سال بعد از رژیم غذایی، به وزن افراد اضافه شده است. این عدم موفقیت اصولاً ناشی از انتخاب روش درمانی نامناسب میباشد. متخصصان حوزه ورزش معتقدند که استفاده صرف از برنامه های رژیم غذایی برای درمان چاقی ناکافیست و دارای اثرات مقطعی و زودگذر است که احتمال بروز چاقی مجدد و افزایش وزن را بیش از پیش فراهم میکند. تحقیقات بسیاری نشان داده است که هر رژیم غذایی که به فرد گرسنگی را تحمیل میکند، محکوم به شکست است. به کارگیری رژیم غذایی که به فرد اجازه دهد تا حد سیر شدن بخورد؛ بهترین است.

نخستین توصیه برای درمان چاقی و اضافه وزن، آغاز برنامه ورزشی همزمان با تغییر رژیم غذایی است.

تجویز نسخه ورزشی برای افراد مبتلا به چاقی

تجویز یک برنامه کاهش وزن وابسته به فاکتورهای متعددی است که توسط متخصص ورزش مورد ارزیابی قرار میگیرد و از فردی به فرد دیگر متغیر است. بعنوان مثال سن، جنس، درصد چربی بدن، بیماری ها و… عواملی هستند که شدت، حجم و تواتر برنامه کاهش وزن را تحت تأثیر قرار میدهد. بنابراین هر شخص با توجه به ویژگی­های آنتروپومتریکی، بیومکانیکی، فیزیولوژیکی و روانشناختی؛ نسخۀ مختص به خود را دارد.